A A A

Zysk przedsiębiorstwa

Zysk nie jest celem działalności przedsiębiorstwa gdyż celem tym jest — jak już powiedzieliśmy — maksymalne zaspokojenie potrzeb społecznych. Dążenie do zwiększenia zysku nie zawsze musi być zgodne z tak sformułowanym celem działalności przedsiębiorstwa. Jako przykład działalności niezgodnej z interesami społecznymi można podać zwiększanie zysku przez pogarszanie jakości wytwarzanych towarów czy wycofywanie tańszych asortymentów z produkcji. Dlatego też wielkość zysku nie może stanowić wyłącznego kryterium oceny działalności przedsiębiorstwa. Zysk jednak wskazuje, czy i o ile przedsiębiorstwo daje gospodarce więcej aniżeli wynosi wartość tych środków, które zużywa.

Zysk stanowi różnicę między wartością uzyskaną ze sprzedaży produkcji zmniejszoną o wpłaty do budżetu Państwa a kosztami ponoszonymi w celu wytworzenia tej produkcji. Wskutek tego wielkość zysku przy danych cenach zależy od wysokości kosztów. Obniżenie tych kosztów zwiększa zysk, co jest wyrazem lepszego gospodarowania przez przedsiębiorstwo posiadanymi środkami.

Koszty własne można zmniejszać m. in. przez zmianę metod wytwórczych. Zmiany w metodach wytwórczych polegają na zastępowaniu jednych czynników produkcji drugimi, co w wypadku zróżnicowania cen tych czynników może prowadzić do obniżki kosztów. Istotne z tego punktu widzenia znaczenie ma substytucja pracy żywej przez pracę uprzedmiotowioną w środkach produkcja. Duży wpływ na obniżkę kosztów własnych może też mieć dokonujący się postęp w organizacji produkcji, w wyniku którego następuje bardziej racjonalne wykorzystanie poszczególnych elementów zasobów wytwórczych posiadanych przez przedsiębiorstwo. Z tego punktu widzenia duże znaczenie ma prawidłowe ustalenie wielkości wytwarzanej produkcji. Wielkość ta bowiem w istotny sposób wpływa na wysokość kosztów własnych w przedsiębiorstwie.

Działalność zmierzająca do obniżenia kosztów własnych powinna przynieść przedsiębiorstwu określone korzyści materialne, tak aby było ono także materialnie zainteresowane w bardziej efektywnym gospodarowaniu. Temu celowi służy podział akumulacji finansowej przedsiębiorstwa na część przekazywaną państwu i część pozostającą jako zysk w przedsiębiorstwie. Podział zysku na fundusz przedsiębiorstwa i fundusz premiowy dla kadr kierowniczych ma stwarzać zachętę dla przedsiębiorstwa jako całości i w szczególności dla jego kierownictwa.