A A A

Zużycie srodków trwałych

Jak już mówiliśmy, specyfikę środków trwałych stanowi to, że nie zużywają się one w jednym cyklu produkcyjnym i w swej materialnej postaci mogą funkcjonować w ciągu wielu lat, np. maszyny 10— —15 lat, a budynki 30 czy nawet 50 lat. W ciągu jednego roku maszyna czy inne urządzenie trwałe ulega zużyciu tylko częściowo i tylko część jego wartości odpowiadająca wielkości zużycia przechodzi na nowo wytworzony produkt. Stopniowe zużywanie się środków trwałych i przenoszenie ich wartości na nowy produkt nazywamy amortyzacją tych środków. Wartość środków trwałych ulega więc co roku zmniejszeniu. Tę zużytą wartość przeniesioną na wytworzony produkt odejmuje się od wartości danego środka trwałego, „odpisuje się" na fundusz amortyzacyjny. Fundusz amortyzacyjny tworzy się z corocznych odpisów amortyzacyjnych. Służy on do zakupu nowych urządzeń po całkowitym zużyciu się starych oraz jest wykorzystywany na finansowanie remontów kapitalnych.

Przy ustalaniu rocznych odpisów amortyzacyjnych należy uwzględnić zarówno fizyczne, jak i ekonomiczne (moralne) zużycie środków trwałych.

Zużycie fizyczne środków trwałych polega na stopniowym zużywaniu ich części, co po pewnym czasie uniemożliwia ich normalne, sprawne funkcjonowanie. Zużycie maszyny czy urządzenia następuje przede wszystkim w wyniku jego wykorzystania. W pewnej mierze jednak urządzenia trwałe zużywają się również i wtedy, gdy pozostają bezczynne, np. na skutek korozji, butwienia drewna itp.

Zużycie ekonomiczne (moralne) środka trwałego polega na zmniejszaniu się jego wartości, związanym z postępem technicznym. W warunkach wprowadzenia do produkcji nowych, bardziej wydajnych urządzeń dane urządzenie w pełni sprawne pod względem technicznym może stać się przestarzałe pod względem ekonomicznym, jego dalsza praca staje się nieopłacalna z uwagi na wysokość kosztów eksploatacji.

Zarówno zużycie fizyczne, jak i ekonomiczne powodują zmniejszanie się wartości środka trwałego. Skutki tego zużycia są jednak różne. Maszyna zużyta ekonomicznie może jeszcze funkcjonować, natomiast przy zużyciu fizycznym warunkiem dalszej eksploatacji maszyny jest przeprowadzenie jej remontu, zastąpienie części zużytych nowymi. Przy określaniu stopnia zużycia maszyny i wysokości odpisów amortyzacyjnych należy — jak już wspomnieliśmy — uwzględnić obie formy zużycia.