A A A

Zmiany w cyklu koniunkturalnym

Przemiany, jakie dokonywały się w rozwiniętych krajach kapitalistycznych, a zwłaszcza rozbudowa gospodarczych funkcji państwa, militaryzacja, rozwój własności państwowej oraz planowanie, wpłynęły na zmiany w przebiegu cyklu koniunkturalnego po II wojnie światowej.

Do lat trzydziestych naszego stulecia cykl koniunkturalny nosił charakter ogólnoświatowy. Oznacza to, że zarówno fazy spadkowe cyklu (kryzys i depresja), jak i fazy wzrostu (ożywienie i rozkwit) ogarniały równocześnie wszystkie rozwinięte kraje kapitalistyczne.

Po II wojnie światowej jednolity dotychczas cykl koniunkturalny ulega rozbiciu. Zaznacza się wyraźna specyfika w przebiegu cyklu koniunkturalnego w Europie zachodniej i Stanach Zjednoczonych. Rozwój gospodarczy w krajach Europy zachodniej nie jest w zasadzie przerywany klasycznymi załamaniami koniunktury. Kryzysy okresu przedwojennego występują obecnie w postaci przejściowego osłabienia tempa wzrostu dochodu narodowego bądź zahamowania produkcji do poziomu roku poprzedniego. Rzadko obserwujemy absolutny spadek produkcji w porównaniu z rokiem ubiegłym.

Cykl amerykański zachował natomiast regularność, przynajmniej w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. Kolejne załamania produkcji wystąpiły w Stanach Zjednoczonych w latach 1948, 1953, 1957, 1960 i 1969. Charakterystycznymi cechami powojennych cyklów amerykańskich są: 1) łagodniejszy w porównaniu z okresem międzywojennym, przebieg fazy kryzysu, 2) zanikanie fazy depresji i 3) osłabienie tempa wzrostu produkcji w fazie rozkwitu. Po II wojnie światowej nie notujemy bardzo ostrych załamań koniunkturalnych. W okresie kryzysu dochód narodowy obniża się w porównaniu z rokiem poprzednim o kilka procent. Okres spadku produkcji jest krótki, po czym następuje jej wzrost bez typowej dla fazy depresji stabilizacji produkcji na niskim poziomie. Cechy te powodują, że powojenna koniunktura amerykańska nie wykazuje ani głębokich załamań, ani szybkiego wzrostu produkcji. Mówimy, że amplituda wahań koniunkturalnych jest mniejsza aniżeli w okresie międzywojennym.

Ekonomiczna interwencja państwa oraz militaryzacja gospodarki łagodzi przebieg cyklu, nie jest jednak w stanie całkowicie zapobiec załamaniom gospodarczym.