A A A

Polityczny podział świata

Do początku XX w. kapitalizm był powszechnie panującym systemem społeczno-gospodarczym. Dominującą pozycję w tym systemie zajmowały kraje kapitalistyczne rozwinięte pod względem gospodarczym: Anglia, Francja, Niemcy, Stany Zjednoczone i niektóre inne. Wciągały one stopniowo w orbitę gospodarki kapitalistycznej kraje nierozwinięte, przekształcając je w swoje kolonie, uzależniając gospodarczo i politycznie.

Wyłom w powszechnym panowaniu systemu kapitalistycznego dokonała w 1917 r. Wielka Rewolucja Październikowa w Rosji. Powstał wtedy jedyny w świecie kraj o odmiennym ustroju społeczno-gospodarczym — Związek Radziecki. Pierwsze państwo socjalistyczne, mimo wrogości otoczenia kapitalistycznego i braku pomocy z zewnątrz, budowało nowy ustrój i rozwijało gospodarkę w nie spotykanym dotąd tempie. Przykład Związku Radzieckiego stwarzał bezpośrednią przesłankę do późniejszych przeobrażeń socjalistycznych w wielu innych krajach świata. Sukcesy Związku Radzieckiego, a zwłaszcza jego zwycięstwo w II wojnie światowej, stworzyły mocne podstawy dla rewolucji socjalistycznych w krajach Europy wschodniej, w Azji i na kontynencie amerykańskim. W Europie poza Związkiem Radzieckim powstały następne kraje socjalistyczne: Albania, Bułgaria, Czechosłowacja, Jugosławia. NRD, Polska, Rumunia i Węgry. W Azji rewolucja socjalistyczna zwyciężyła w Mongolii, Chińskiej Republice Ludowej, Demokratycznej Republice Wietnamu i Koreańskiej Republice Ludowo- -Demokratycznej. Również na kontynencie amerykańskim pojawiło się państwo socjalistyczne — Kuba. W ten sposób po II wojnie światowej, obok kapitalistycznego, powstał światowy system socjalistyczny, obejmujący 14 państw, skupionych głównie w Europie i Azji. Polityczna mapa świata radykalnie się zmieniła. Z jednej strony istnieje nadal silny system rozwiniętych państw kapitalistycznych, obejmujący wszystkie europejskie kraje kapitalistyczne oraz Stany Zjednoczone, Kanadę, Japonię, Republikę Południowej Afryki, Australię i Nową Zelandię. Z drugiej strony rozwija się światowy system państw socjalistycznych. Wreszcie trzecim elementem mapy politycznej współczesnego świata są liczne kraje opóźnione w rozwoju gospodarczym, których egzystencja i dalsze możliwości rozwoju uzależnione są w coraz większym stopniu od sukcesów światowego systemu socjalistycznego.

Główna linia podziału politycznego i społeczno-gospodarczego przebiega między systemem rozwiniętych krajów kapitalistycznych a światowym systemem państw socjalistycznych. Zarówno odmienna polityczna struktura władzy, jak i odmienne społeczno- -gospodarcze podstawy funkcjonowania społeczeństwa sprawiają, że system socjalistyczny i system rozwiniętych krajów kapitalistycznych są sobie diametralnie przeciwstawne.