A A A

Menadżerowie

Główny udziałowiec dysponujący kontrolnym pakietem akcji był centralną postacią spółek akcyjnych istniejących w pierwszych 30 latach XX w., czyli dla pierwszej „generacji" tych spółek. Model zarządzania spółką akcyjną przez głównego udziałowca był wiernym przeniesieniem wzorców zarządzania z tradycyjnego przedsiębiorstwa opartego na własności indywidualnej. Główny udziałowiec podporządkowywał spółkę własnym interesom, narzucał jej taki sposób działalności gospodarczej, który zmierzał do przechwycenia wszystkich bieżących korzyści, jakie stwarzały rynek, działalność spekulacyjna itp., bez uwzględniania celów perspektywicznych.

W miarę upływu czasu zmienia się model zarządzania spółkami akcyjnymi. Zwiększają się ich rozmiary, rośnie kapitał, liczba zatrudnionych i wielkość produkcji. Komplikuje się proces zarządzania spółką. Decyzje podejmowane w spółce wywierają skutki długofalowe, określają perspektywę jej rozwoju. Wraz ze wzrostem rozmiarów spółek akcyjnych maleje rola głównego udziałowca. Kapitał spółki rośnie znacznie szybciej aniżeli udziały jednostki czy rodziny. Natomiast wąski horyzont prywatnego właściciela nastawionego na czerpanie bieżących korzyści ze swojej działalności nie gwarantuje racjonalnego zarządzania olbrzymim majątkiem spółki.

Rozwój spółek akcyjnych, poczynając od lat trzydziestych naszego stulecia, powołuje do życia menadżerów, tj. zawodowych kierowników wielkich organizacji przemysłowych. W latach sześćdziesiątych olbrzymia większość spośród 200 największych amerykańskich spółek zarządzana była nie przez głównych udziałowców, lecz przez menadżerów. Przedsiębiorstwa, na których czele stoją menadżerowie, tworzą tzw. drugą generację spółek akcyjnych.

Interesy menadżera są ściśle związane z interesami spółki. Jego prestiż osobisty, jego dochody i możliwości wspinania się po szczeblach kariery zależą od tego, w jakim stopniu zdoła zapewnić rentowność kierowanej przez siebie spółce oraz tempo jej wzrostu. Menadżerowie sprawujący wysokie funkcje kierownicze otrzymują bardzo wysokie dochody, stawiające ich w rzędzie najbogatszych kapitalistów.

Ze względu na funkcje, jakie sprawują we współczesnej gospodarce kapitalistycznej, menadżerowie są czołową warstwą klasy kapitalistycznej. Awans do rzędu kierowników życia gospodarczego zawdzięczają rozwojowi spółek akcyjnych. Sprawne kierowanie spółkami akcyjnymi, których kapitał nierzadko przekracza miliard dolarów, wymaga od ludzi wysokich kwalifikacji oraz zdolności przewidywania przyszłych skutków bieżących decyzji. Zadaniu temu nie mogli sprostać właściciele-udziałowcy ograniczeni w podejmowaniu decyzji własnym wąsko pojmowanym interesem. Zostali zastąpieni przez menadżerów, którzy lepiej potrafią realizować cel współczesnej kooperacji — maksymalizację zysku.