A A A

Koszty całkowite

Koszty całkowite (K) stanowią sumę kosztów stałych i zmiennych, a więc są równoważni z kosztami własnymi całej wytworzonej produkcji. Z podzielenia kosztów całkowitych przez ilość wytworzonej produkcji (q) można uzyskać wielkość, kosztu jednostkowego albo przeciętnego wytwarzanej produkcji. Ponieważ koszty całkowite stanowią sumę kosztów stałych i zmiennych (K = Ks+Kz), oprócz pojęcia przeciętnych kosztów całkowitych — można wyróżnić pojęcia przeciętnych kosztów stałych i przeciętnych kosztów zmiennych

Z punktu widzenia ustalania optymalnej wielkości produkcji w przedsiębiorstwie istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, jak zmieniają się koszty przeciętne w miarę wzrostu produkcji. Odpowiadając na to pytanie należy stwierdzić, iż niewątpliwie w miarę wzrostu produkcji maleją przeciętne koszty stałe, gdyż ta sama wielkość kosztów jest dzielona na coraz to większą liczbę wytwarzanych jednostek. Takiej jednoznacznej . odpowiedzi nie możemy jednak udzielić w odniesieniu do przeciętnych kosztów zmiennych; ich wielkość bowiem zależy od tego, w jakim stopniu zmieniają się koszty zmienne w miarę wzrostu produkcji. Poniżej przedstawiamy różne możliwości zmian przeciętnych kosztów zmiennych, związanych ze wzrostem produkcji.

1. Koszty zmienne mogą wzrastać proporcjonalnie do wzrostu produkcji (np. wzrost produkcji o 10% spowoduje wzrost kosztów zmiennych również o 10%). W tym wypadku przeciętne koszty zmienne pozostają w miarę wzrostu produkcji na tym samym poziomie.

2. Koszty zmienne mogą wzrastać wolniej aniżeli rośnie produkcja (np. przy wzroście produkcji o 10% koszty zmienne rosną jedynie o 5%). Sytuacja taka występuje zwykle wówczas, kiedy wzrost produkcji dokonuje się przy niepełnym wykorzystaniu istniejącego w przedsiębiorstwie majątku produkcyjnego. Tu w miarę zwiększania produkcji przeciętne koszty zmienne będą maleć.

3. Koszty zmienne mogą wzrastać w tempie szybszym aniżeli rośnie produkcja (np. wzrost produkcji o 10% powoduje zwiększenie kosztów zmiennych aż o 15%). Zjawisko takie może wystąpić wówczas, gdy wzrost produkcji dokonuje się w warunkach pełnego już wykorzystania istniejących w przedsiębiorstwie mocy produkcyjnych. W tym wypadku wzrost produkcji spowoduje zwiększenie się przeciętnych kosztów zmiennych.

Przeciętne koszty całkowite, które — jak już wiemy — są sumą przeciętnych kosztów stałych i przeciętnych kosztów zmiennych, mogą więc pozostawać na nie zmienionym poziomie, spadać lub wzrastać. Ten ostatni wypadek wystąpi wówczas, gdy przeciętne koszty zmienne w miarę wzrostu produkcji będą w tak dużym stopniu się zwiększać, że ich wpływ na przeciętne koszty całkowite będzie większy aniżeli malejących (w miarę wzrostu produkcji) przeciętnych kosztów stałych. W tablicy 13 przedstawiony został hipotetyczny przykład zależności, jakie istnieją między ilością wytwarzanej produkcji a odpowiednimi rodzajami kosztów.

Jak wynika z danych tablicy 13, w wypadku gdy przeciętne koszty całkowite zmieniają się w miarę wzrostu produkcji w różny sposób, można ustalić takie rozmiary wytwórczości, przy których koszty te będą najniższe. W naszym przykładzie będzie to x = 6000. Są to optymalne rozmiary produkcji, gdyż wówczas przeciętny koszt wytwarzania jednostki produktu jest najniższy. Wystąpi to przy wykorzystaniu istniejących w przedsiębiorstwie mocy produkcyjnych.