A A A

Koniunktura

W ostatnich kilku latach wystąpiły dalsze zmiany w przebiegu cyklu koniunkturalnego. Pod koniec r. 1973 nastąpiło załamanie produkcji w większości rozwiniętych krajów kapitalistycznych. Sytuacja kryzysowa utrzymywała się również w ciągu r. 1974. Ze względu na znaczną liczbę państw dotkniętych bądź to absolutnym spadkiem produkcji, bądź też gwałtownym obniżeniem tempa wzrostu możemy mówić o powrocie do światowego cyklu koniunkturalnego. Ulegają zatarciu różnice między cyklem amerykańskim i europejskim. Kryzys lat 1973—1975 odznacza się kilkoma właściwościami.

Ograniczeniom wielkości produkcji, towarzyszy silny wzrost cen. W r. 1974, dla kilkunastu rozwiniętych krajów kapitalistycznych przeciętny wzrost cen wyniósł 14%. Jednakże w skrajnych przypadkach jak np. w Japonii i we Włoszech wzrost cen przekroczył 20%.

Gwałtownie obniżyła się skuteczność antycyklicznej polityki państwa. Z chwilą, gdy rządy podejmują walkę z inflacyjnym wzrostem cen, a więc podnoszą stopę dyskontową, obniżają wydatki państwowe, gospodarka reaguje spadkiem produkcji i wzrostem bezrobocia, czyli kryzys ulega pogłębieniu. Natomiast wtedy, gdy zostaje uruchomiona polityka antykryzysowa, to znaczy stopa dyskontowa ulega obniżeniu, rosną wydatki państwa w celu pobudzenia popytu, inflacja przybiera na sile zagrażając stabilności gospodarczej. Dylemat polityki gospodarczej polega zatem na wyborze między ostrym załamaniem koniunkturalnym a inflacją.

Kryzys przebiega w warunkach ostrych zakłóceń w międzynarodowym systemie finansowo-walutowym, charakteryzujących się m. in. niestabilnością kursów walutowych i brakiem równowagi w bilansach płatniczych wielu krajów. Jest to czynnik dezorganizujący wymianę międzynarodową.

Na podstawie analizy wszystkich okoliczności towarzyszących obecnemu kryzysowi wypowiadane są opinie, że rozwinięte kraje kapitalistyczne wkroczyły w dekadę osłabionego wzrostu gospodarczego.