A A A

Integracja gospodarcza systemu socjalistycznego

Idea współpracy gospodarczej między krajami socjalistycznymi znalazła swoje urzeczywistnienie już w początkach kształtowania się światowego systemu socjalistycznego. W r. 1949 powołana została Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). Członkami tej organizacji są: Albania, Bułgaria, CSRS, NRD, Mongolia, Polska, Rumunia, Węgry, ZSRR, Kuba, Jugosławia (członek stowarzyszony). Od maja 1973 r. współpracuje z RWPG Finlandia na podstawie układu o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej.

Głównym zadaniem RWPG jest rozwijanie współpracy gospodarczej krajów członkowskich we wszystkich dziedzinach, w szczególności rozszerzanie międzynarodowego podziału pracy. W r. 1962 przedstawiciele krajów członkowskich uchwalili „Podstawowe zasady międzynarodowego socjalistycznego podziału pracy". Dokument ten stwarzał podstawy do znacznego rozszerzenia współpracy gospodarczej. W tym okresie nastąpiło ujednolicenie czasokresów sporządzania planów pięcioletnich w poszczególnych krajach, rozpoczęto koordynowanie planów gospodarczych, zapoczątkowano pracę nad rozwojem specjalizacji i kooperacji, opracowano również podstawy ustalania cen w wymianie handlowej między krajami członkowskimi.

W r. 1963 powołano Międzynarodowy Bank Współpracy Gospodarczej z zadaniem wcielania w życie wcześniej opracowanych zasad rozliczeń wielostronnych. Do tego czasu międzynarodowe stosunki gospodarcze opierały się na rozliczeniach dwustronnych, nie pozwalających na pełne ujawnienie korzyści wynikających ze współpracy w ramach RWPG.

Kolejny postęp na drodze współpracy osiągnięto w r. 1971, kiedy to uchwalony został „Kompleksowy program dalszego pogłębiania i doskonalenia współpracy i rozwoju socjalistycznej integracji krajów członkowskich RWPG". W wyniku przyjęcia tego programu podjęto prace nad wspólnym planowaniem i prognozowaniem, nad koordynacją planów perspektywicznych, rozszerzono współpracę w poszczególnych działach gospodarki.

Zacieśnienie powiązań gospodarczych między krajami członkowskimi wymagało powołania wyspecjalizowanych agencji RWPG. W r. 1974 działały 23 instytucje tego typu. Między innymi są to:

Centralny Zarząd Dyspozytorski Połączonych Systemów Energetycznych (od r. 1962). Zarząd ten sprawuje nadzór nad dyscypliną pracy systemu energetycznego.

Instytut Normalizacji (od r. 1962). Instytut prowadzi badania i opracowuje wnioski dotyczące unifikacji norm i standardów w krajach RWPG.

Międzynarodowy Bank Współpracy Gospodarczej (od r. 1963). Bank prowadzi operacje rozliczeniowe i kredytowe między krajami RWPG w rublach transferowych. Jednocześnie prowadzi operacje finansowe w walutach wymienialnych.

Międzynarodowy Instytut Ekonomicznych Problemów Światowego Systemu Socjalistycznego (od r. 1970). Instytut prowadzi prące teoretyczne i metodologiczne dotyczące światowej gospodarki socjalistycznej oraz integracji ekonomicznej krajów RWPG.

Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych (od r. 1956). Instytut organizuje współpracę w zakresie fizyki jądrowej.

Współpraca gospodarcza wpływa korzystnie na rozwój gospodarczy krajów członkowskich, zwiększając skalę wyspecjalizowanej produkcji i rozszerzając rynek zbytu. Zarówno dochód narodowy, jak i produkcja przemysłowa krajów RWPG rosły w szybszym tempie aniżeli w rozwiniętych krajach kapitalistycznych.

Charakterystyczną właściwością socjalistycznej integracji jest to, że ułatwia ona szybki i wszechstronny rozwój gospodarczy wszystkich krajów członkowskich. Międzynarodowy podział pracy nie dokonuje się tutaj na zasadzie wąskiej specjalizacji, która ograniczałaby możliwości rozbudowy podstawowych gałęzi przemysłu w krajach członkowskich. Dotyczy ona przede wszystkim poszczególnych grup produktów. Na przykład wszystkie kraje rozwijają przemysł elektromaszynowy, szczególnie ważny z punktu widzenia potrzeb rozwojowych całej gospodarki, ale jednocześnie specjalizują się w poszczególnych dziedzinach tego przemysłu, np. w produkcji wybranych typów obrabiarek.

Przed krajami członkowskimi RWPG stoi szereg nowych zadań, zwłaszcza w dziedzinie doskonalenia metod wspólnego planowania, ustalenia realnych kursów walutowych, ulepszania systemu cen oraz zwiększania obrotów towarowych w ramach integracji socjalistycznej.