A A A

Indywidualne gospodarstwa

W rolnictwie polskim przeważającą część produkcji wytwarzają indywidualne gospodarstwa rolne. W roku 1973 posiadały one 15 552,4 tys. ha, co stanowiło 80,5% ogółu użytków rolnych w kraju. Główna część środków produkcji w tych gospodarstwach stanowi prywatną własność producentów. W rezultacie wytwarzania określonej produkcji gospodarstwo indywidualne realizuje do-chód (produkcję czystą), stanowiący wynik odjęcia od wartości wytworzonej produkcji nakładów (przez pojęcie to rozumiemy nakłady środków produkcji związane z daną wytwórczością). Część produkcji czystej (dochodu) zostaje przekazana państwu w postaci podatku gruntowego, część może być przeznaczona na opłacenie czynszów lub procentów, a także stanowić opłatę pracy najemnej, jeśli gospodarstwo nią się posługuje. Pozostała część produkcji czystej stanowi dochód rolniczy z gospodarstwa. Dochód rolniczy może być powiększony o dochody z innych źródeł. Szczególną rolę odgrywają tu dochody z tytułu pracy zarobkowej. Dotyczy to zwłaszcza osób łączących pracę w rolnictwie z pracą w przemyśle lub administracji państwowej.

Dochód rolniczy z gospodarstwa i dochód spoza gospodarstwa tworzą dochód osobisty rolnika. Dochód osobisty ulega ostatecznemu podziałowi na dwie części, a mianowicie na spożycie rodziny chłopskiej oraz na akumulację związaną z dokonywaniem różnorakich inwestycji w gospodarstwie. Od tego, w jaki sposób dochód osiągnięty w gospodarstwie jest dzielony na spożycie i akumulację, zależy w poważnej mierze tempo wzrostu produkcji rolnej i kierunek jej rozwoju.