A A A

Finanse

Wytworzony w gospodarce narodowej produkt globalny podlega określonemu podziałowi. W warunkach istnienia gospodarki towarowo-pieniężnej proces ten dokonuje się przez gromadzenie i podział zasobów pieniężnych. Oznacza to, ż( przepływom dóbr i usług między podmiotami gospodarującym muszą odpowiadać określone przepływy środków pieniężnych. Finansami nazywamy całokształt stosunków ekonomicznych związanych właśnie z gromadzeniem i podziałem zasobów pieniężnych.

Finanse spełniają ważne funkcje w gospodarce socjalistycznej. Po pierwsze, pełnią one funkcję rozdzielczą, gdyż za ich pośrednictwem dokonuje się podział wytworzonych dóbr i usług. Po drugie, pełnią one funkcję kontrolną. Funkcja ta polega na tym, że obserwacja zjawisk finansowych dostarcza sygnałów o przebiegu procesów gospodarczych i o ewentualnych zakłóceniach występujących w tych procesach. Tak np. niedostatecznie szybki wzrost dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo ze sprzedaży wytworzonych dóbr może być sygnałem, że zadania produkcyjne zostały ustalone niewłaściwie lub że właściwie ustalone zadania produkcyjne nie są realizowane prawidłowo. Sygnały te mogą stosunkowo szybko docierać do organów nadrzędnych, a ponadto kontrola oparta na tych sygnałach nie wymaga tworzenia odrębnego aparatu gromadzącego informacje o przebiegu procesów gospodarczych poza istniejącymi już organami finansowymi. Na podstawie istniejących powiązań finansowych można także tworzyć bodźce materialnego zainteresowania, pozwalające oddziaływać bardziej skutecznie na przebieg procesów gospodarczych zgodnie z istniejącymi w tej dziedzinie preferencjami ogólnospołecznymi.

Gromadzenie i podział zasobów pieniężnych dokonuje się w określonych formach prawno-organizacyjnych. Formy te nazywamy systemem finansowym. System finansowy obejmuje więc instytucje zajmujące się gromadzeniem zasobów pieniężnych i ich podziałem (a więc odpowiednie organy finansowe państwa, jak Ministerstwo Finansów, wydziały finansowe, komórki finansowe przedsiębiorstw oraz banki), a także normy prawne regulujące działalność tych instytucji. W ramach ogólnego systemu finansowego można wyróżnić system finansowy przedsiębiorstw, system budżetowy, system bankowo-kredytowy. Ponieważ szereg elementów dotyczących systemu finansowego przedsiębiorstw omawiamy w innych rozdziałach, obecnie przejdziemy do charakterystyki systemu budżetowego i systemu kredytowego.