A A A

Ceny produktów

Istotny wpływ na procesy dokonujące się w rolnictwie ma poziom cen kształtujących się na rynku produktów rolnych. Od wysokości tych cen zależy przede wszystkim poziom realnych dochodów osiąganych przez producentów rolnych. Przy danych bowiem kosztach produkcji wzrost tych cen będzie powodował zwiększenie się dochodów, natomiast spadek cen ich zmniejszanie. Ceny wpływają też na kierunki produkcji w gospodarstwach rolnych, ponieważ określają wielkość efektu osiąganego przy wytwarzaniu danego artykułu. Efekt ten porównany z kosztem poniesionym na wytworzenie produktu wskazuje na poziom opłacalności danego rodzaju produkcji w porównaniu z innymi.

Trzeba tu jednak dodać, że reakcja podaży poszczególnych artykułów rolnych na zmianę ich ceny jest nieraz dość słaba. Wiąże się to z występowaniem w rolnictwie różnego rodzaju czynników osłabiających tę reakcję. Tak np. cykl produkcyjny poszczególnych towarów jest stosunkowo długi. Dla szeregu podstawowych produktów rolnych trwa rok, a dla niektórych nawet kilka lat. Utrudnia to szybkie dostosowanie podaży do zmiany w cenie. W rolnictwie także w dość szerokim zakresie występuje produkcja wiązana (np. mięso i mleko, drób i jaja itp.), co utrudnia dostosowanie podaży tych produktów do zmian cen, nie obejmujących za-zwyczaj jednocześnie wszystkich towarów, których produkcja jest ze sobą powiązana. Niemniej jednak w pewnych granicach w produkcji rolnej następuje przesunięcie środków z jednego rodzaju produkcji na drugi. Istotną przy tym rolę odgrywa czynnik czasu Wskutek długiego przeważnie cyklu produkcyjnego artykułów rolnych krótkotrwałe ruchy cen nie wywołują na ogół zmian w produkcji gospodarstw rolnych. Mogą one co najwyżej doprowadzić do pewnych zmian w podziale wytworzonej produkcji na tę część, która jest sprzedawana, i tę, która pozostaje w gospodarstwie. Aby mogło nastąpić przystosowanie się struktury produkcji do nowych relacji cen, potrzebny jest zwykle okres obejmujący jeden lub nawet kilka cykli produkcyjnych.

Duży wpływ cen produktów rolnych na rozwój rolnictwa powoduje, że w gospodarce planowej państwo musi prowadzić aktywną politykę w dziedzinie określania ich wysokości. W związku zresztą z rolą, jaką odgrywa rolnictwo w rozwoju gospodarki narodowej, także w wielu krajach kapitalistycznych państwo ingeruje w dziedzinę kształtowania się cen produktów rolnych, prowadząc aktywną politykę na tym ważnym odcinku życia gospodarczego. W gospodarce planowej państwo oddziałuje na ceny produktów rolnych albo poprzez bezpośrednie ich ustalanie (gdy państwo jest jedynym lub głównym nabywcą danego produktu), albo przez oddziaływanie na warunki kształtujące popyt na dany towar i jego podaż (gdy państwo nabywa jedynie część towarowej produkcji, a część sprzedawana jest także na rynku prywatnym). Bezpośrednie ustalanie przez państwo ceny na określony towar może się dokonać w formie ustalenia ceny sztywnej, ceny minimalnej (państwo określa dolną granicę, poniżej której cena nie może spaść) bądź też ceny maksymalnej (państwo określa górną granicę, której cena nie może przekroczyć).