A A A

Cel produkcji a działalność przedsiebiorstw

Celem produkcji w socjalizmie jest — jak już mówiliśmy — jak najlepsze zaspokojenie potrzeb społeczeństwa. Cel ten jest realizowany w drodze systematycznego wzrostu produkcji dóbr materialnych i usług. Warunkiem osiągnięcia tego celu jest więc zgodna z potrzebami społecznymi działalność przedsiębiorstw. Cele działalności poszczególnego przedsiębiorstwa mogą być różne. Zależą one od konkretnych warunków, w jakich dane przedsiębiorstwo się znajduje, oraz od zadań wyznaczonych mu w planie gospodarczym. Główne zadania ekonomiczne każdego przedsiębiorstwa to:

1) produkowanie dóbr lub świadczenie usług zaspokajających określone potrzeby społeczne,

2) podnoszenie gospodarności i efektywności swego działania,

3) rozszerzanie i doskonalenie aparatu wytwórczego i kadr pracowniczych.

Oprócz zadań ekonomicznych przedsiębiorstwa pełnią ważne funkcje o charakterze społecznym. Zadania w tej dziedzinie polegają na tworzeniu prawidłowych stosunków i więzi między pracownikami danego przedsiębiorstwa oraz pracownikami i kierownictwem, a także na kształtowaniu określonych postaw pracowników i motywów ich postępowania. W zależności od konkretnych warunków określone zadania wysuwają się na pierwsze miejsce, stają się one w danym okresie głównym celem działalności przedsiębiorstw. Takim celem może być np. wzrost wielkości produkcji czy podniesienie jej jakości, wzrost rentowności, obniżka kosztów produkcji itp. Są to tzw. cele bezpośrednie działalności przedsiębiorstw. Jeszcze inne cele stawiają sobie lub mogą stawiać po-szczególni pracownicy przedsiębiorstwa albo załoga jako całość, np. wzrost zarobków. Wszystkie te cele, zarówno przedsiębiorstwa jak i pracowników, muszą być zgodne z celem gospodarki socjalistycznej i być mu podporządkowane. Dążenie do osiągnięcia indywidualnych celów pracowników i przedsiębiorstw musi służyć realizacji celu głównego, jakim jest wzrost dobrobytu społeczeństwa. Niedostateczna zgodność między celami bezpośrednimi a celem ogólnogospodarczym prowadzi do osłabienia efektywności gospodarowania i innych negatywnych skutków ekonomiczno-społecznych

Aby zapewnić zgodność między celami bezpośrednimi, indywidualnymi a celem ogólnogospodarczym, władza centralna może przekazywać przedsiębiorstwu odpowiednie wskaźniki — nakazy — normujące jego działalność i kierujące nią w ten sposób, by służyła ona realizacji zadań nakreślonych w ogólnonarodowym planie gospodarczym. Dla osiągnięcia tej zgodności państwo wykorzystuje również bodźce.