A A A

Cechy przedsiębiorstwa

Jak już powiedzieliśmy, w socjalizmie przedsiębiorstwo stanowi główny podmiot gospodarczy. Cechami przedsiębiorstwa są: jego odrębność techniczno-organizacyjna, ekonomiczna i prawna.

Odrębność techniczno-organizacyjna polega na tym, że przedsiębiorstwo pod względem technicznym jest odrębną jednostką, posiadającą zespół środków materialnych i osobowych: budynki, maszyny, urządzenia, narzędzia itp. oraz zespół ludzi. Środki te umożliwiają przedsiębiorstwu wykonywanie określonych zadań produkcyjnych czy usługowych przewidzianych planem gospodarczym.

Odrębność ekonomiczna jest najważniejszą cechą przedsiębiorstwa socjalistycznego. Polega ona na tym, że z całego zasobu środków materialnych (trwałych i obrotowych), jakimi państwo dysponuje, zostaje wydzielona pewna ich część i oddana w użytkowanie przedsiębiorstwu. Przedsiębiorstwo stosuje te środki w swojej działalności i ponosi odpowiedzialność za ich wykorzystanie. Przekazanie części środków społecznych do dyspozycji przedsiębiorstwa oznacza, że przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą na podstawie przydzielonych mu środków trwałych i obrotowych musi z dochodów, które osiąga ze sprzedaży swojej produkcji lub usług, pokryć swoje wydatki bieżące, eksploatacyjne (tzn. wydatki na zakup surowca, materiałów pomocniczych, energii, opłacenie siły roboczej itp.) oraz częściowo również swoje wydatki inwestycyjne. Zakres, w jakim przedsiębiorstwo finansuje wydatki inwestycyjne, zależy od stopnia centralizacji danego systemu zarządzania gospodarką narodową.

Odrębność ekonomiczna jednostki gospodarczej przejawia się w posiadaniu przez nią własnego rachunku w banku, na którym gromadzi swoje środki gotówkowe i z którego dokonuje wypłat, oraz w prawie korzystania z kredytów bankowych.

Formalnym wyrazem odrębności ekonomicznej jest posiadanie przez przedsiębiorstwo osobowości prawnej. Osobowość prawna oznacza, że przedsiębiorstwo ma prawo zawierania umów i ponosi odpowiedzialność za ich realizację. Przedsiębiorstwo ma prawo zaciągać zobowiązania, jak również występować w sądzie czy w komisji arbitrażowej i w drodze prawnej dochodzić swoich roszczeń. Osobowość prawną przedsiębiorstwo uzyskuje przez wpisanie do rejestru przedsiębiorstw.