A A A

Bilans wydatków

Siła nabywcza pieniądza (tzn. ilość towarów otrzymanych w zamian za jednostkę pieniężną) zależy od tego, jak zmienia się ilość pieniędzy będących w obiegu w stosunku do potrzeb obrotu towarowego. Jeśli ilość pieniędzy wydatkowanych przez ludność na zakup towarów rośnie szybciej aniżeli podaż tych towarów na "rynku, wówczas spada siła nabywcza pieniądza, co znajduje wyraz we wzroście cen. Odwrotne procesy występują przy wolniejszym wzroście wydatkowanych przez ludność pieniędzy w" stosunku do wzrostu podaży towarów na rynku. W tym wypadku siła nabywcza pieniądza zwiększa się, co znajduje odbicie w ogólnym spadku cen towarów nabywanych na rynku. Dla polityki finansowej dążącej do utrzymania stabilnej siły nabywczej pieniądza istotne więc znaczenie ma analiza bilansu pieniężnych dochodów i wydatków ludności, stanowiącego zestawienie pieniężnych dochodów ludności z jej wydatkami.

Bilans pieniężnych dochodów i wydatków ludności uwzględnia dochody osiągane z różnych źródeł, a więc przede wszystkim do-chody w postaci płac, emerytur, rent, stypendiów itp. oraz dochody uzyskiwane z tytułu sprzedaży wytwarzanych przez prywatnych producentów towarów (dotyczy to głównie producentów rolnych). Otrzymywane dochody nie są jednak w całości przeznaczane na zakup dóbr konsumpcyjnych. Chcąc określić wielkość wydatków ludności dokonywanych na rynku, należy uwzględnić zmiany w wielkości sum oszczędzanych przez ludność oraz płatności, które z tytułu podatków lub spłat uprzednio zaciągniętych kredytów odpowiednio zmniejszają uzyskane dochody. Równocześnie trzeba pamiętać, że zaciągnięte przez ludność kredyty powiększają zasoby pieniężne, które przeznaczane są na zakup towarów i usług w analizowanym okresie. Jeśli dochody przeznaczane na zakup dóbr konsumpcyjnych odpowiadają wartości istniejącej na rynku podaży tych dóbr, wówczas równowaga rynkowa jest zachowana. Pozwala to na utrzymanie siły nabywczej pieniądza na niezmienionym poziomie. Zachowanie równowagi rynkowej i tym samym utrzymanie siły nabywczej pieniądza wymaga więc realizacji określonych zadań zarówno w dziedzinie wzrostu produkcji (pisaliśmy o tych zadaniach w rozdziale „Proporcje w procesie wzrostu", s. 172), jak i w dziedzinie wzrostu pieniężnych dochodów ludności przeznaczonych na zaspokajanie potrzeb konsumpcyjnych.